Treći ciklus studija (doktorski studij) organizuje se na višemodularnom studijskom programu Ekonomija. Studijski program III ciklusa sadrži tri modula:

• Ekonomska analiza,
• Finansije,
• Poslovno upravljanje.

Dozvola za izvođenje trećeg ciklusa studija SP Ekonomija od 11. 11. 2025. godine

Ciljevi studijskog programa doktorskih akademskih studija EKONOMIJA su izvedeni iz svrhe studijskog programa. Ciljevi studijskog programa su:

• Osposobljavanje studenata za kreativan naučno utemeljen istraživački rad u različitim oblastima ekonomije,
• Upućivanje studenata u otvorena bitna teorijska, metodološka i aplikativna pitanja savremene ekonomske nauke,
• Osposobljavanje studenata za samostalno istraživanje, pripremu, javnu prezentaciju i naučno argumentovanu odbranu rezultata naučnih istraživanja;
• Osposobljavanje studenata za kritičko komplementarno korišćenje različitih teorijsko-metodoloških instrumenata i znanja u naučnom istraživanju relevantnih problema ekonomije,
• Osposobljavanje studenata doktorskih akademskih studija za širenje usvojenih naučnih saznanja i kreativnu implementaciju naučno verifikovanih rezultata istraživanja u praksi preduzeća, organizacija i drugih institucija, u cilju doprinosa društvenom i ekonomskom razvoju svoje sredine, kao i zemlje u cjelini;
• Osposobljavanje studenata da – kroz validno osmišljavanje, izradu i odbranu doktorske disretacije – samostalno konceptualizuju i kreativno rješavaju teorijski i praktično relevantne probleme savremene ekonomske nauke i prakse.

Ishodi učenja/kompetencije

Znanja

• Sticanje znanja i razvijanje sposobnosti za samostalno obavljanje naučnog istraživanja iz oblasti ekonomskih nauka,
• Razvijanje sposobnosti kritičkog razmišljanja, analize problema i predviđanja posljedica međusobnog odnosa posmatranih nezavisnih i zavisnih varijabli, te na osnovu analize činjenica pronalaženje optimalnog rješenja problema,
• Razumijevanje mjera makroekonomske politike u malim otvorenim ekonomijama, ali i onim velikim, koje su nosioci globalizacije, kao i mogućnost kritičkog sagledavanja doprinosa pomenutih mjera ostvarenju razvojnih ciljeva,
• Definisanje mjera ekonomske politike i analiziranje njihovih očekivanih efekata u nacionalnoj ekonomiji,
• Kritičko sagledavanje i evaluacija dometa konkurentskih strategija domaćih privrednih subjekata na bazi relevantnih indikatora domaćih i međunarodnih referentnih institucija,
• Kritičko sagledavanje i evaluacija dometa neposrednog okruženja u BiH u području inovacija i inovacione politike i identifikovanje njegovih ograničenja i nedostataka na bazi relevantnih indikatora domaćih i međunarodnih referentnih institucija,
• Sačinjavanje i prezentovanje pojedinačnih i konsolidovanih finansijskih izvještaja, kao i finansijskih izvještaja u specifičnim poslovnim situacijama, u skladu sa savremenim konceptima i važećom profesionalnom regulativom,
• Rješavanje najsloženijih pitanja i izazova koje nameće praksa revizije finansijskih izvještaja, interna i revizija javnog sektora u savremenim uslovima i okruženju informaciono-komunikacionih tehnologija,
• Razumijevanje veza i interakcija okruženja i preduzeća, te principa maksimiziranja vrijednosti preduzeća i implikacija menadžerskih odluka iz domena finansijskog upravljanja na vrijednost preduzeća kao cjeline ili njegovih pojedinih dijelova,
• Osposobljenost za uspješnu analizu savremenih finansijskih tokova i trendova u bankarstvu, te identifikaciju potencijalnih rizika koji prate poslovanje banaka i drugih finansijskih institucija,
• Rješavanje najsloženijih etičkih pitanja i dilema koje nameće Etički kodeks za profesionalne računovođe anagažovane u procesima finansijskog izvještavanja i revizije, ali i da primjenjuju teorijska znanja i praktične vještine vezane za upravljanje troškovima i performansama preduzeća (razumiju ulogu strategijskog upravljačkog računovodstva u poslovnom odlučivanju),
• Osposobljavanje studenata za samostalan istraživački rad u oblasti mjerenja i praćenja finansijskih tržišta i evaluacije cijena finansijskih instrumenata,
• Razumijevanje modela organizacionog ponašanja i odabir pravih rješenja vezanih za poslovanje organizacija u različitim sredinama,
• Razumijevanje i primjena savremenih teorija menadženta, kako bi mogli da vode organizaciju i održe njenu konkurentsku prednost na dugi rok i
• Osposobljenost da realizuju misiju, ciljeve i marketing strategiju preduzeća u uslovima izazovnog tržišnog poslovanja i
• Osposobljenost da razumiju prirodu procesa donošenja strategijskih odluka iz domena korporativnog restrukturiranja i da razviju analitičke sposobnosti procjene različitih alternativa restrukturiranja i izbora strategijske opcije, kao i razvoja sposobnosti ocjene alternativnih strategija i donošenja odluka o formulisanju i implementaciji strategije.

Vještine

• Praktične vještine, tehnike i sposobnosti koje se razvijaju ovim studijskim programom su vještine komuniciranja sa kolegama, sa širom akademskom zajednicom i društvom,
• Razvoj intelektualnih veština – usvajanje i primjena metodologija ekonomskih nauka, razvoj sposobnosti analize izdvojene problemske oblasti ekonomije i sinteze utvrđenih rezultata istraživačkog procesa,
• Vještine osmišljavanja kreiranja i sprovođenja originalnih istraživanja kojima daju vlastiti naučni doprinos,
• Vještine pisanja, uobličavanja i publikovanja rezultata vlastitih istraživanja u prestižnim naučnim časopisima,
• Vještine strukturiranja i rješavanja ekonomskih i upravljačkih problema korišćenjem primjerenih naučnih metodologija, metoda, modela i tehnika,
• Vještine  samostalnog praćenja i kritičkog vrednovanja savremenih svjetskih dostignuća u ekonomskoj nauci i praksi,
• Vještine  interdisciplinarnog i multidisciplinarnog povezivanja naučnih uvida i znanja iz različitih oblasti i njihove primjerene implementacije,
• Korišćenje savremenih informaciono komunikacionih tehnologija u istraživanju ekonomskih problema,

Kompetencije

Studijski program Ekonomija doktorskih akademskih studija Ekonomskog fakulteta Univerziteta u Istočnom Sarajevu omogućava studentima da tokom doktorskih studija usvoje relevantna znanja iz oblasti ekonomske analize i politike, menadžmenta i preduzetništva, računovodstva i poslovnih finansija, te steknu odgovarajuće potrebne kompetencije da:

• Samostalno definišu, stuktuiraju i rješavaju praktične i teorijske probleme u užoj naučnoj ekonomskoj oblasti u kojoj su doktorirali, i organizuju i ostvaruju razvojna i naučna istraživanja,
• Uključuju se u aktivnosti realizacije  međunarodnih naučnih projekata,
• Realizuju razvoj novih procedura u okvirima ekonomske nauke i razumiju, kritički vrednuju i koriste najsavremenija naučno verifikovana znanja u odgovarajućoj naučnoj oblasti,
• Kritički misle, djeluju kreativno i autonomno,
• Uvažavaju, poštuju i primjenjuju načela etičkog kodeksa naučne zajednice i dobre etičke prakse,
• Profesionalno komuniciraju u prezentovanju rezultata naučnih istraživanja,
• Doprinose razvoju ekonomske nauke, nauke uopšte, prakse poslovanja preduzeća, kao i društvenom i ekonomskom razvoju lokalne zajednice, kao i zemlje u cjelini,
• Naučno-istraživačke rezultate saopštavaju i argumentovano zastupaju na naučnim skupovima i objavljuju u naučnim publikacijama,
• Kreiraju i implementiraju mjere ekonomske politike poslovnih i neposlovnih entiteta u pravcu podsticanja ukupnog ekonomskog rasta i razvoja preduzeća, organizacija i institucija, pa samim time i zemlje u izmijenjenim uslovima na globalnom nivou,
• Razvijanje istinskog akademskog interesa i kompetencija,
• Sposobnost učešća u domaćim i međunarodnim naučno-istraživačkim projektima,
• Kompetencije za poznavanje i primjenu metodologije samostalnog i timskog naučno-istraživačkog rada i primjenu specifičnih metoda naučno-istraživačkog rada, kao što su metode sinteze i analize, istorijske metode, metode klasifikacije, metode analogije, grafičke metode, metode idukcije i dedukcije, i drugih metoda,
• Razvijanje sposobnosti organizovanja i učešća u interdisciplinarnim i multidisciplinarnim istraživanjima,
• Sagledavanje naučnih problema kao cjeline, u svjetlu drugih relevatnih domena,
• Osposobljavanje za kritičku procjenu rezultata naučnih istraživanja,
• Korišćenje stečenih znanja za dalji razvoj ekonomske nauke,
• Korišćenje stečenih znanja za ispravnu analizu problema iz oblasti ekonomije, na osnovu postojećih naučnih saznanja i samostalnog naučno-istraživačkog rada mogu dati originalan doprinos nauci,
• Implementiranje naučnih dostignuća u proces obrazovanja,
• Da logički zaključuje i ohrabruje se za preuzimanje odgovornosti odlučivanja u turbulenetnom i neizvjesnom okruženju,
• Razvijanje kreativnih sposobnosti razmišljanja i razmatranja problema formiranjem obrazaca razmišljanja „uzrok-posljedica“.

Model studijskog programa je 4 + 1 + 3. Doktorske akademske studije Ekonomskog fakulteta traju 3  godine i vrednuju se sa180 ESPB bodova. Studijski program III ciklusa Ekonomija je usaglašen sa drugim programima Fakulteta na I i II ciklusu studija prema modelu 4 + 1 + 3, odnosno ukupno 480 ESPB bodova.U strukturi doktorskih studija na prvoj godini su tri obavezna predmeta u prvom semestru i jedan obavezni i dva izborna predmeta u drugom semestru (za svaki modul). Nakon toga, u drugoj godini (trećem semestru) student bira tri izborna predmeta u svakom modulu, da bi u četvrtom semestru prijavio doktorsku disertaciju. Treća godina doktorskih studija podrazumijeva istraživački rad studenata u funkciji izrade doktorske disertacija i prezentaciju rezultata, odnosno javnu odbranu  doktorske disertacije.

Nakon završetka trećeg ciklusa studija kandidat stiče zvanje DOKTOR EKONOMSKIH NAUKA – (180 ESPB).

Studijski program III ciklusa studija pripada naučnoj oblasti 5.0.0. Društvene nauke, naučnom polju 5.2.0. Ekonomija i poslovanje.  Studijskom programu pripadaju sljedeće naučne oblasti, kategorizovane u uže naučne oblasti prema Nomenklaturi polja i užih naučnih oblasti Pravilnika o izmjeni pravilnika o naučnim i umjetničkim oblastima, poljima i užim oblastima („Službeni glasnik Republike Srpske“, br. 27/2010): Aktuarstvo, Ekonometrija, Ekonomsko planiranje i razvoj, Ekonomska analiza, Fiskalna ekonomija, Marketing, Međunarodna ekonomija, Monetarna ekonomija, Operaciona istraživanja, Poslovne finansije, Preduzetnička ekonomija, Računovodstvo irevizija, Teorijska ekonomija, Statistička analiza, Menadžmetnt i poslovna informatika.